Listopad. Kluczowy miesiąc profilaktyki męskich nowotworów

W listopadzie eksperci szczególnie apelują o badania profilaktyczne, podnoszą świadomość chorób męskich i wskazują alarmujące statystyki raka prostaty w Polsce i Europie.

Listopad to nie tylko początek zimy, ale także miesiąc o szczególnym znaczeniu dla zdrowia mężczyzn – to czas ogólnoświatowej akcji Movember, która każdego roku przypomina o konieczności profilaktyki nowotworów męskich. W Polsce, gdzie mężczyźni nadal częściej zapadają na choroby onkologiczne i wcześniej umierają niż przedstawiciele płci przeciwnej, temat ten nabiera szczególnej wagi.

Statystyki i fakty

Według danych Movember Foundation, rak prostaty jest diagnozowany globalnie u ponad 1,4 miliona mężczyzn rocznie. W Europie nowotwór ten stanowi około 12,1 % wszystkich zdiagnozowanych przypadków raka – to około 330 000 nowych zachorowań rocznie.
W Polsce natomiast sytuacja jest alarmująca: w 2021 roku zarejestrowano 17 832 nowe przypadki raka prostaty i 5 458 zgonów z jego powodu.
Między latami 2015–2020 wskaźnik śmiertelności z powodu tego nowotworu wzrósł o 18 %.
Dla porównania – w większości krajów UE śmiertelność spada.
Ponadto, pięcioletnia przeżywalność mężczyzn w Polsce po rozpoznaniu raka prostaty w latach 2010–2014 wyniosła ok. 78 %, podczas gdy w wielu krajach europejskich przekracza 90 %.
Z perspektywy ogólnego obciążenia nowotworami, mężczyźni w Polsce mieli w 2021 roku współczynnik zgonów z powodu raka na poziomie 352 na 100 000, co wyraźnie przewyższał analogiczny wskaźnik u kobiet (203 na 100 000).

Dlaczego Movember?

Kampania Movember – znana z akcji „growing moustache-for­a-cause” (zapuszczanie wąsów) – ma na celu wywołanie rozmowy o zdrowiu mężczyzn, a konkretnie: o raku prostaty, raku jąder oraz kwestiach zdrowia psychicznego. W kontekście nowotworów męskich, kluczowym przesłaniem jest: “zacznij się badać, porozmawiaj z lekarzem, nie ignoruj objawów”. Eksperci podkreślają, że wczesne wykrycie nowotworu – może być decydujące.

Co powinien zrobić mężczyzna?

• Rozmowa z lekarzem – przy osiągnięciu wieku 50 lat lub wcześniej, jeśli występuje historia choroby w rodzinie, należy porozmawiać o teście PSA (antygen sterczowy).
• Badania profilaktyczne – chociaż w Polsce nie ma masowego programu przesiewowego dla raka prostaty, to regularna kontrola i ocena ryzyka są kluczowe.
• Zmiana stylu życia – unikanie otyłości, palenia, nadmiernego spożycia alkoholu, aktywność fizyczna, zdrowa dieta – to wszystko zmniejsza ryzyko wielu nowotworów. Badania pokazują, że Polska ma wyższe niż przeciętne w UE ryzyko ze względu na czynniki stylu życia.
• Podnoszenie świadomości – wielu mężczyzn nie zna podstawowych objawów czy znaczenia badań. Przykładowo, w badaniu polskim stwierdzono niską świadomość i niski poziom wiedzy o profilaktyce raka prostaty.

Wnioski i apel

Movember to nie jedynie akcja zapuszczania wąsów – to globalna inicjatywa i lokalny alarm dla męskiego zdrowia. W Polsce, gdzie wskaźniki zachorowalności i śmiertelności mężczyzn na nowotwory nadal są wyższe niż w innych krajach UE, konieczne są działania: większa edukacja, promocja badań, zaangażowanie mężczyzn w profilaktykę. Warto podkreślić: rak prostaty może być skuteczniej leczony, jeśli wykryty wcześnie. Kampania Movember daje impuls, by nie odkładać na później rozmowy z lekarzem i działania prewencyjne.
Z okazji listopada – miesiąca Movembera – każdy mężczyzna powinien pamiętać: zdrowie zaczyna się od decyzji. Postaw na profilaktykę, bądź obecny w swoim życiu i zdrowiu.
Niech ten miesiąc będzie początkiem troski o siebie i rozmowy o męskim zdrowiu.